Profesor Mark Post, holenderski naukowiec z Uniwersytetu w Maastricht, stworzył pierwszego na świecie burgera z mięsa hodowanego komórkowo. Ten burger, wyprodukowany w całości z komórek zwierzęcych namnażanych w laboratorium, został zaprezentowany 5 sierpnia 2013 roku podczas wydarzenia na żywo w Londynie. Stanowiło to punkt zwrotny w produkcji żywności, oferując metodę wytwarzania prawdziwego mięsa bez konieczności uboju zwierząt.
Oto jak do tego doszło:
- Proces: Komórki macierzyste pobrano od krowy i namnażano w pożywce bogatej w składniki odżywcze, tworząc tkankę mięśniową. Do przygotowania pojedynczego kotleta połączono około 20 000 włókien tej tkanki.
- Finansowanie: Współzałożyciel firmy Google, Sergey Brin, sfinansował projekt kwotą 215 000 GBP po wycofaniu dotacji rządowych.
- Odbiór: Burger został usmażony i poddany degustacji na żywo. Degustatorzy zauważyli, że konsystencja była zbliżona do tradycyjnego mięsa, lecz brakowało jej soczystości z powodu braku tłuszczu.
Wydarzenie to podkreśliło rosnącą potrzebę alternatyw dla konwencjonalnej produkcji mięsa w obliczu rosnącego popytu na świecie i obciążenia zasobów rolnych. Dziś mięso hodowane komórkowo przekształciło się w szybko rozwijającą się branżę, w której przedsiębiorstwa dążą do obniżenia kosztów i zwiększenia jego dostępności.
Prezentacja pierwszego na świecie hamburgera z mięsa hodowanego komórkowo (5 sierpnia 2013 r.)
Wydarzenie to stanowiło przełomowy moment na osi czasu rozwoju mięsa hodowanego komórkowo.
sbb-itb-c323ed3
Kto stworzył pierwszego burgera z mięsa hodowanego komórkowo?
Profesor Mark Post, holenderski farmakolog i ekspert w dziedzinie fizjologii naczyniowej na Uniwersytecie w Maastricht, zaprezentował światu pierwszego burgera z mięsa hodowanego komórkowo. To historyczne wydarzenie miało miejsce 5 sierpnia 2013 roku podczas transmitowanej przez telewizję konferencji prasowej w Londynie, gdzie burger – wytworzony w całości z hodowanych komórek zwierzęcych – został po raz pierwszy publicznie usmażony i poddany degustacji.
Profesor Mark Post: Doświadczenie i wizja
Kariera naukowa Marka Posta rozpoczęła się od uzyskania dyplomu lekarza oraz stopnia doktora w dziedzinie farmakologii płuc na Uniwersytecie w Utrechcie. W swoim dorobku zawodowym zajmował prestiżowe stanowiska m.in. w Harvard Medical School oraz Dartmouth Medical School, po czym powrócił do Holandii. Jego dążenie do wytworzenia mięsa hodowanego komórkowo wynikało z przekonania, że tradycyjna hodowla zwierząt gospodarskich nie jest ani zrównoważona, ani humanitarna. Przedstawił transformacyjną wizję produkcji mięsa:
„Chcemy przekształcić produkcję mięsa z procesu rolniczego w proces przemysłowy”. [7]
Obecnie Post pełni funkcję dyrektora ds. naukowych (CSO) oraz współzałożyciela firmy Mosa Meat, która powstała bezpośrednio w wyniku jego przełomowych badań. Jego wiedza akademicka i zaangażowanie zawodowe odegrały kluczową rolę w pozyskaniu partnerskiego finansowania, które umożliwiło realizację tej wizji.
Finansowanie i współpraca przy projekcie burgera
Stworzenie pierwszego burgera z mięsa hodowanego komórkowo było wysiłkiem zespołowym, wspieranym przez połączenie funduszy instytucjonalnych i prywatnych. W latach 2005–2009 agencja SenterNovem finansowała krajowy program badawczy nad mięsem hodowanym komórkowo. Inicjatywa ta połączyła naukowców z Uniwersytetu w Utrechcie, Uniwersytetu Technologicznego w Eindhoven oraz Uniwersytetu w Amsterdamie. Mark Post dołączył do programu w 2008 roku, aby kierować pracami z zakresu inżynierii tkankowej.
Projekt napotkał jednak poważną przeszkodę w 2009 roku, gdy wycofano dotacje rządowe. To Sergey Brin, współzałożyciel Google, wznowił projekt dzięki prywatnej inwestycji w wysokości około 215 000 GBP (w przybliżeniu 250 000 EUR). Brin, motywowany troską o środowisko, tak wyjaśnił swoje poparcie dla tej inicjatywy:
„Patrząc w przyszłość, mogą wydarzyć się zasadniczo trzy rzeczy. Po pierwsze, wszyscy staniemy się wegetarianami... Po drugie, zignorujemy te kwestie, co doprowadzi do dalszej degradacji środowiska. A trzecią opcją jest zrobienie czegoś nowego”. [3]
Po miesiącach drobiazgowej pracy technolog żywności Peter Verstrate przekształcił tysiące włókien mięśniowych w pojedynczego kotleta. Sam burger składał się z 20 000 pojedynczych włókien tkanki mięśniowej, mozolnie połączonych ręcznie [2].
Pierwszy burger z mięsa hodowanego komórkowo: co wydarzyło się w 2013 roku
5 sierpnia 2013 roku profesor Mark Post zaprezentował światu burgera stworzonego bez krzywdzenia zwierząt. To przełomowe wydarzenie pomogło szerokiej publiczności zrozumieć, czym jest mięso hodowane komórkowo. Prezentacja, która odbyła się w Londynie i była transmitowana na całym świecie, stanowiła punkt zwrotny, przenosząc mięso hodowane komórkowo z teorii laboratoryjnej do jadalnej rzeczywistości.
Jak powstał pierwszy burger z mięsa hodowanego komórkowo
Proces rozpoczął się od biopsji, podczas której naukowcy pobrali komórki macierzyste z tkanki mięśniowej krowy. Komórki te umieszczono w pożywce bogatej w składniki odżywcze, co pozwoliło im na namnażanie się i tworzenie drobnych pasm mięśniowych. Około 20 000 takich pasm, z których każde zawierało około 40 miliardów komórek, zostało następnie ostrożnie i ręcznie sprasowanych w kotlet o masie pięciu uncji (≈140 g) [1][4].
Ponieważ mięso hodowane komórkowo miało naturalnie biały kolor, wymagało pewnych modyfikacji, aby bardziej przypominało tradycyjnego burgera. Badaczka Helen Breewood dodała sok z buraka i szafran w celu uzyskania odpowiedniej barwy, a także bułkę tartą oraz sproszkowane jajko jako spoiwo kotleta. Breewood wyjaśniła powody takiego działania:
„Jeśli nie wygląda jak zwykłe mięso i nie smakuje jak zwykłe mięso, nie będzie... realnym zamiennikiem”. [1]
Cały proces trwał około trzech miesięcy – znacznie krócej niż chów i ubój zwierząt gospodarskich [4]. Osiągnięcie to dowiodło, że mięso hodowane komórkowo może odtworzyć teksturę i wygląd tradycyjnego mięsa, co nadało tej innowacji wiarygodności.
Gdy burger był gotowy, uwaga skupiła się na jego odbiorze.
Reakcja opinii publicznej i mediów
Szef kuchni z Kornwalii, Richard McGeown, usmażył burgera na oleju słonecznikowym i maśle, serwując go dwojgu degustatorom: austriackiej badaczce żywności Hanni Ruetzler oraz krytykowi kulinarnemu z Chicago, Joshowi Schonwaldowi. Ich opinie uwypukliły zarówno potencjał, jak i wyzwania związane z mięsem hodowanym komórkowo.
Ruetzler zauważyła:
„Spodziewałam się, że konsystencja będzie bardziej miękka... smak jest dość intensywny; przypomina mięso, ale nie jest aż tak soczysty. Spójność jest idealna”. [1]
Schonwald dodał:
„Tekstura w ustach przypomina mięso. Brakuje mi tłuszczu, produkt jest dość chudy, ale ogólne wrażenie przy gryzieniu przypomina hamburgera”. [1]
Podczas gdy część mediów określiła burgera mianem „Frankenburgera” [3][6], inni uznali go za znaczący krok naprzód. Organizacje takie jak PETA z zadowoleniem przyjęły ten postęp, roztaczając wizję przyszłości bez ferm przemysłowych i rzeźni [5]. Niezależnie od mieszanych reakcji, wydarzenie to dowiodło, że mięso hodowane komórkowo jest technologicznie osiągalne, zapoczątkowując globalną dyskusję na temat przyszłości sektora spożywczego. Jak trafnie podsumował Mark Post:
„Chodziło po prostu o pokazanie, że potrafimy to zrobić”. [1]
Dziedzictwo pierwszego burgera hodowanego komórkowo
Od laboratorium do talerza: historia mięsa hodowanego komórkowo (2005–2023)
Od etapu proof of concept do rozwoju sektora przemysłowego
Burger Marka Posta z 2013 roku stanowił nie tylko przełom naukowy – był momentem, w którym mięso hodowane komórkowo stało się namacalną rzeczywistością. To, co dotychczas pozostawało koncepcją teoretyczną, nagle przekształciło się w technologię wymagającą skalowania, optymalizacji i wdrożenia na rynek komercyjny.
Postęp, jaki dokonał się od tamtego czasu, jest imponujący. W ciągu dziesięciu lat liczba firm z sektora mięsa hodowanego komórkowo na całym świecie przekroczyła 150 [10]. Diametralnie zmieniło się również otoczenie regulacyjne. W grudniu 2020 r. firma GOOD Meat przeszła do historii, stając się pierwszym podmiotem, który uzyskał zgodę organów regulacyjnych na sprzedaż hodowanego komórkowo kurczaka w Singapurze [9]. W czerwcu 2023 r. Stany Zjednoczone poszły w jego ślady, przyznając pełną autoryzację rynkową zarówno firmie UPSIDE Foods, jak i GOOD Meat, a ich produkty wkrótce trafiły do menu renomowanych szefów kuchni, Dominique Crenn i José Andrésa [9].
Burger z 2013 r. uwypuklił również kluczowe wyzwania technologiczne, które wyznaczyły kolejne kroki dla całej branży. Jego niska zawartość tłuszczu podkreśliła zapotrzebowanie na hodowany komórkowo tłuszcz, podczas gdy zależność procesu od płodowej surowicy bydlęcej (FBS) jednoznacznie wskazała, że opracowanie pożywek hodowlanych wolnych od składników odzwierzęcych ma znaczenie krytyczne. Bariery te zainspirowały praktyczny postęp, czego przykładem jest nowoczesny zakład produkcyjny Mosa Meat w Maastricht. Otwarta w maju 2023 r. placówka o powierzchni 2760 metrów kwadratowych koncentruje się na procesach o klasie spożywczej (food-grade), całkowicie eliminujących surowce pochodzenia zwierzęcego [10]. Warto podkreślić, że sam Mark Post był współzałożycielem Mosa Meat, aby bezpośrednio rozwiązać te kwestie.
„Celem jest – oczywiście – stworzenie produktu konsumenckiego. Może to zająć 10 lat. Może nawet mniej, ale eem... 10 lat to prawdopodobnie trafny szacunek.” - Mark Post, profesor Uniwersytetu w Maastricht [10]
Argumenty środowiskowe przemawiające za mięsem hodowanym komórkowo stały się od czasu tamtego pierwszego burgera jeszcze bardziej przekonujące. Badania wskazują, że hodowana komórkowo wołowina może docelowo ograniczyć wpływ na klimat nawet o 92% i zredukować zużycie gruntów o 95% w porównaniu z tradycyjnymi metodami hodowli [10]. Dane te przeniosły dyskurs z obszaru zwykłej ciekawości w stronę pilnej potrzeby zmian.
Ten przełomowy moment z 2013 r. położył podwaliny pod rozwój techniczny oraz kompleksowy przewodnik po wyzwaniach i rozwiązaniach w dziedzinie mięsa hodowanego komórkowo.
W jaki sposób platformy takie jak Cultivated Meat Shop pomagają konsumentom przygotować się na zmiany
Wraz z rozwojem technologii mięsa hodowanego komórkowo zniwelowanie przepaści między innowacją naukową a społecznym zrozumieniem stało się kluczowe. Debiut w 2013 r. wywołał mieszane reakcje – naukowcy uznali go za przełom, podczas gdy media nadały mu sensacyjne etykiety, takie jak „Frankenburger”. Ta rozbieżność uwidoczniła zapotrzebowanie na przejrzyste, przystępne informacje, które pomogą konsumentom odnaleźć się w tej nowej kategorii żywności.
Właśnie w tym obszarze z pomocą przychodzą platformy takie jak Cultivated Meat Shop. Jako pierwsze źródło wiedzy zorientowane na konsumenta i dedykowane mięsu hodowanemu komórkowo, ma na celu przybliżenie tego tematu zainteresowanym odbiorcom. Zamiast zmuszać do przedzierania się przez specjalistyczne publikacje naukowe czy sensacyjne nagłówki, platforma oferuje przystępne wyjaśnienia dotyczące procesów wytwarzania mięsa hodowanego komórkowo, jego walorów smakowych, korzyści środowiskowych oraz prognoz dotyczących wejścia na rynek. Dla osób pragnących być na bieżąco dostępna jest lista oczekujących, umożliwiająca otrzymanie powiadomienia, gdy produkty te zadebiutują w Wielkiej Brytanii i Europie.
Droga od prototypowego burgera do produktu opłacalnego komercyjnie nie jest prosta. Wymaga przejścia przez złożone procedury regulacyjne, obniżenia kosztów produkcji oraz zmiany postrzegania społecznego. Platformy takie jak Cultivated Meat Shop odgrywają kluczową rolę w dostarczaniu rzetelnych informacji konsumentom i angażowaniu ich w miarę rozwoju branży.
Podsumowanie: Burger Marka Posta i co dalej
Przełomowy burger Marka Posta był nie tylko osiągnięciem naukowym; zapoczątkował on transformację całego sektora. Burger o wartości 215 000 funtów, wytworzony z 20 000 pasm mięśniowych, udowodnił światu, że rolnictwo komórkowe i mięso hodowane komórkowo to nie odległe marzenia, lecz realne wyzwanie inżynieryjne czekające na rozwiązanie.
Co stanowi obecnie największą barierę? Skalowanie produkcji w celu uczynienia mięsa hodowanego komórkowo przystępnym cenowo, konkurencyjnym i całkowicie niezależnym od wykorzystania zwierząt. Jak wyjaśnił Mark Post:
„Przyszłość mięsa hodowanego komórkowo jest obiecująca i niesie ze sobą potencjał do przekształcenia sposobu, w jaki produkujemy i konsumujemy mięso, zwłaszcza w krajach o gwałtownie rosnącym spożyciu, takich jak Chiny i Indie”. – Mark Post, współzałożyciel i CSO w Mosa Meat [8]
W obliczu prognozowanego wzrostu globalnego popytu na mięso o 50% do roku 2050 [8] presja na rozwiązanie tych wyzwań stale rośnie. Chociaż burger Posta nie wyeliminował wszystkich trudności, stanowił fundamentalny pierwszy krok. Udowodnił, że mięso hodowane komórkowo jest technologicznie osiągalne, i położył podwaliny pod pokonanie kolejnych przeszkód.
Dla zainteresowanych procesem przechodzenia mięsa hodowanego komórkowo z fazy innowacji laboratoryjnej do roli codziennego produktu spożywczego dedykowana jest platforma Cultivated Meat Shop. Jako pierwsza w Wielkiej Brytanii platforma poświęcona temu segmentowi oferuje przejrzyste i merytoryczne informacje. Ponadto można dołączyć do listy oczekujących, aby otrzymywać aktualizacje o wprowadzeniu produktów z mięsa hodowanego komórkowo na rynek w Wielkiej Brytanii i Europie.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Ile kosztowało wyprodukowanie pierwszego burgera z mięsa hodowanego komórkowo?
W 2013 roku dr Mark Post zaprezentował pierwszy na świecie burger z mięsa hodowanego komórkowo, którego koszt wytworzenia wyniósł około 215 000 funtów. Ta zawrotna kwota wynikała ze skomplikowanego procesu manualnej hodowli 20 000 pasm białkowych, wymagającego specjalistycznego sprzętu i kosztownych pożywek hodowlanych. Sfinansowany przez współzałożyciela Google, Sergeya Brina, projekt ten unaocznił potencjał mięsa hodowanego komórkowo i wyznaczył kierunek dla dalszych prac mających na celu obniżenie kosztów oraz zwiększenie dostępności tej alternatywy.
Dlaczego pierwszy burger z mięsa hodowanego komórkowo był mniej soczysty niż tradycyjna wołowina?
Pierwszy burger z mięsa hodowanego komórkowo, zaprezentowany w 2013 roku podczas publicznej degustacji w Londynie, charakteryzował się mniejszą soczystością ze względu na brak komórek tłuszczowych – kluczowego komponentu odpowiadającego za głębię smaku i pożądaną strukturę. Choć uczestnicy degustacji uznali jego teksturę za zbliżoną do konwencjonalnej wołowiny, niedobór tłuszczu sprawił, że produkt był zauważalnie chudy. Mark Post, naukowiec stojący za tym projektem, przyznał, że opracowanie hodowlanej tkanki tłuszczowej stanowiło istotne wyzwanie technologiczne, nad którym jego zespół nadal pracował.
Co wciąż stoi na przeszkodzie, aby mięso hodowane komórkowo było powszechnie dostępne?
Mięso hodowane komórkowo nie jest jeszcze produktem powszechnie dostępnym na stołach konsumentów, co wynika głównie z kilku kluczowych barier: wysokich kosztów produkcji, trudności ze skalowaniem procesów oraz wymogów regulacyjnych.
Mimo że osiąga się znaczne postępy w redukcji kosztów – dzięki optymalizacji pożywek hodowlanych i procesów bioprzetwarzania – wytwarzanie mięsa hodowanego komórkowo nadal wiąże się ze znacznymi nakładami finansowymi. Oprócz kwestii ekonomicznych każdy produkt musi przejść rygorystyczne badania bezpieczeństwa i uzyskać odpowiednie zatwierdzenia organów nadzorczych przed wprowadzeniem do obrotu. W Wielkiej Brytanii te procedury regulacyjne są wciąż w toku.
Sektor intensywnie pracuje również nad skalowaniem produkcji. Przejście z badań laboratoryjnych w małej skali do wielkoskalowej produkcji przemysłowej stanowi duże wyzwanie inżynieryjne, będąc jednocześnie kluczowym krokiem ku zapewnieniu powszechnej dostępności mięsa hodowanego komórkowo.
